ადა­მი­ან­თა სხვა­დას­ხ­ვა ფე­ნად ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბა, სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბის წარ­მო­შო­ბა და მმარ­თ­ვე­ლობის ფორ­მე­ბი
font-large font-small
ადა­მი­ან­თა სხვა­დას­ხ­ვა ფე­ნად ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბა, სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბის წარ­მო­შო­ბა და მმარ­თ­ვე­ლობის ფორ­მე­ბი
ადა­მი­ა­ნე­ბი სხვა­დას­ხ­ვა ფე­ნად, კა­ტე­გო­რი­ე­ბად და ერე­ბად არი­ან და­ყო­ფილ­ნი. სხვა­დას­ხ­ვა ის­ტო­რი­ულ პე­რი­ოდ­ში ყა­ლიბ­დე­ბოდ­ნენ ერე­ბი, სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბი და არ­სე­ბობ­და სხვა­დას­ხ­ვა მმარ­თ­ვე­ლო­ბის ფორ­მე­ბი. ამ­ჯე­რად ამ სა­კითხებს შე­ვე­ხე­ბით...



- რა პე­რი­ო­დი­დან იწყე­ბა ადა­მი­ან­თა სხვა­დას­ხ­ვა ფე­ნად ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბა, რო­დის ჩნდე­ბა პირ­ვე­ლი სა­ხელ­მ­წი­ფო წარ­მო­ნაქ­მ­ნე­ბი და მმარ­თ­ვე­ლო­ბის ფორ­მე­ბი?
მა­მა მა­კა­რი:
- ადა­მი­ა­ნებს აქვთ სხვა­დას­ხ­ვა ფი­ზი­კუ­რი და გო­ნებ­რი­ვი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი და კა­ტე­გო­რი­ე­ბად იყო­ფი­ან ასე­ვე ში­ნა­გა­ნი ბუ­ნე­ბის, ხა­სი­ა­თის მი­ხედ­ვით. ზო­გი უფ­რო სას­ტი­კია, ზო­გი - კე­თი­ლის­მ­ყო­ფე­ლი. ამის მი­ხედ­ვით ყა­ლიბ­დე­ბა სა­ზო­გა­დო­ე­ბა. კა­ცობ­რი­ო­ბის არ­სე­ბო­ბის დრო­ი­დან, თა­ვი­ან­თი გო­ნებ­რი­ვი, ფი­ზი­კუ­რი თუ სხვა სა­ხის შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის მი­ხედ­ვით, ადა­მი­ან­თა გარ­კ­ვე­უ­ლი ნა­წი­ლი აგ­რო­ვებ­და სიმ­დიდ­რეს. ზოგ­მა ძა­ლა­უფ­ლე­ბაც ჩა­იგ­დო ხელ­ში და დრო­თა გან­მავ­ლო­ბა­ში, ვინც სიმ­დიდ­რე შე­ი­ძი­ნა და ძა­ლა­უფ­ლე­ბა მო­ი­პო­ვა, სხვებ­ზე იძა­ლა­და. თა­ვის­თა­ვად, უკ­ვე მოხ­და ადა­მი­ან­თა ფე­ნე­ბად და­ყო­ფა. ნა­წი­ლი, რომე­ლიც ძა­ლა­დობ­და და ნა­წი­ლი - მას­ზე და­მო­კი­დე­ბუ­ლი. დრო­თა გან­მავ­ლობა­ში ამან წარ­მოშ­ვა სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბი. ცნო­ბი­ლი არ არის, არ­სე­ბობ­და თუ არა წარ­ღ­ვ­ნამ­დელ პე­რი­ოდ­ში სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბი. კა­ცობ­რი­ო­ბა ერ­თი­ა­ნი იყო, ადა­მი­ა­ნე­ბი ერთ ენა­ზე სა­უბ­რობ­დ­ნენ, მაგ­რამ შე­საძ­ლოა, ცალ­კე სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბი, უფ­რო - ქა­ლაქი-სა­ხელ­მ­წი­ფოე­ბის სა­ხით, ამ პე­რი­ოდ­შიც არ­სე­ბობ­და. ცნო­ბი­ლია ისიც, რომ წარ­ღ­ვ­ნამ­დელ პე­რი­ოდ­ში, მარ­თალ კა­ცობ­რი­ო­ბას, სე­ი­თის შთა­მო­მავ­ლო­ბას, რომ­ლე­ბიც ღვთის მა­დი­დებ­ლო­ბით ცხოვ­რობ­დ­ნენ, მა­მამ­თავ­რე­ბი გა­ნა­გებ­დ­ნენ. უშუ­ა­ლოდ წარ­ღ­ვ­ნის პე­რი­ო­დის­თ­ვის მხო­ლოდ რამ­დე­ნი­მე მარ­თა­ლი ადა­მი­ა­ნი იყო დარ­ჩე­ნი­ლი - ნოე და მი­სი ოჯა­ხი, ასე­ვე რამ­დე­ნი­მე მარ­თა­ლი მა­მამ­თა­ვა­რი, რომ­ლე­ბიც წარ­ღ­ვ­ნამ­დე გარ­და­იც­ვალ­ნენ. ფაქ­ტობ­რი­ვად, წარ­ღ­ვ­ნამ­დელ პე­რი­ოდ­შიც არ­სე­ბობ­და სა­ზო­გა­დო­ე­ბის, ადა­მი­ა­ნე­ბის ორი ჯგუ­ფი. ეს იყო მა­მამ­თავ­რუ­ლი მმარ­თ­ვე­ლო­ბა. მა­მამ­თა­ვა­რი გა­ნა­გებ­და სა­ზო­გა­დო­ე­ბას, და­ნარ­ჩე­ნი ნა­წი­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბი­სა, შედ­გე­ბო­და იმ ადა­მი­ა­ნე­ბის­გან, რომ­ლებ­საც ძა­ლა­უფ­ლე­ბა ეპყ­რათ ხელთ ან მათ­ზე იყ­ვ­ნენ და­მო­კი­დე­ბულ­ნი.

- რაც შე­ე­ხე­ბა წარ­ღ­ვ­ნის შემ­დ­გომ პე­რი­ოდს?

- წარ­ღ­ვ­ნის შემ­დ­გო­მი პე­რი­ო­დი­დან აშ­კა­რად ჩანს, რომ უკ­ვე ყა­ლიბ­დე­ბა სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბი. ბა­ბი­ლო­ნის გო­დო­ლის მშე­ნებ­ლო­ბის პე­რი­ო­დამ­დე, ნო­ესა და მი­სი სა­მი ვა­ჟის­გან ხე­ლახ­ლა გამ­რავ­ლე­ბუ­ლი კა­ცობ­რი­ო­ბა ერთ ერად არ­სე­ბობ­და, მა­თაც ჰყავ­დათ მა­მამ­თავ­რე­ბი, მაგ­რამ მთელ იმ­დ­რო­ინ­დელ კა­ცობ­რი­ო­ბა­ზე ძა­ლა­უფ­ლე­ბა ხელ­ში ჩა­იგ­დო ნებ­როთ­მა. ნებ­რო­თი იყო ქა­მის შვი­ლიშ­ვი­ლი - აღ­ნა­გო­ბი­თა და ძა­ლით გა­მორ­ჩე­უ­ლი. მან მო­ი­პო­ვა ძა­ლა­უფ­ლე­ბა და იმ­დ­რო­ინ­დე­ლი მსოფ­ლი­ოს მე­ფე გახ­და ანუ ნებ­როთ­მა შექ­მ­ნა მსოფ­ლიო იმ­პე­რია. იმ პე­რი­ოდ­ში კა­ცობ­რი­ო­ბა მთელ დე­და­მი­წა­ზე არ იყო გან­სახ­ლე­ბუ­ლი - მხო­ლოდ თა­ნა­მედ­რო­ვე შუ­ამ­დი­ნა­რე­თი­სა და მცი­რე აზი­ის ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე სახ­ლობ­დ­ნენ ადა­მი­ა­ნე­ბი და მათ გა­ნა­გებ­და ნებ­რო­თი. ნებ­როთს რამ­დე­ნი­მე ქა­ლა­ქი ჰქონ­და. დე­და­ქა­ლა­ქი იყო ბა­ბი­ლო­ნი, სა­დაც კა­ცობ­რი­ო­ბამ გო­დო­ლის მშე­ნებ­ლო­ბა წა­მო­იწყო. ე.ი. კოშ­კი ნებ­რო­თის სა­მე­ფოს ცენ­ტ­რ­ში შენ­დე­ბო­და და ყვე­ლა­ფერს ნებ­რო­თი გა­ნა­გებ­და. გო­დო­ლის მშე­ნებ­ლო­ბის წა­მოწ­ყე­ბა წარ­ღ­ვ­ნი­დან 500 წლის შემ­დეგ და­იწყო. რო­დე­საც ადა­მი­ა­ნე­ბი საკ­მა­ოდ გამ­რავ­ლ­დ­ნენ, გა­დაწყ­ვი­ტეს, ერ­თ­მა­ნეთს და­შო­რე­ბოდ­ნენ და სხვა­დას­ხ­ვა მხა­რეს წა­სუ­ლიყ­ვ­ნენ - ოჯა­ხე­ბის, ტო­მე­ბის მი­ხედ­ვით, რად­გან ის ტე­რი­ტო­რია ვე­ღარ იტევ­და გამ­რავ­ლე­ბულ კა­ცობ­რი­ო­ბას. ერ­თ­მა­ნეთ­თან რომ კავ­ში­რი არ გა­ეწყ­ვი­ტათ, გა­დაწყ­ვი­ტეს, აღე­მარ­თათ ისე­თი გო­დო­ლი - კოშ­კი, რო­მე­ლიც სი­მაღ­ლით ცას მის­წ­ვ­დე­ბო­და და მა­თი აზ­რით, ღმერ­თამ­დე მი­იყ­ვან­და. თუ ბა­ბი­ლო­ნის გო­დოლ­ში ერ­თ­მა­ნე­თის სა­ნა­ხა­ვად და ღვთის სა­დი­დებ­ლად შე­იკ­რი­ბე­ბოდ­ნენ, ეს ცუ­დი არ იქ­ნე­ბო­და, მაგ­რამ კოშ­კის მშე­ნებ­ლო­ბის წა­მოწყე­ბით ადა­მი­ა­ნებ­მა და­ი­ვიწყეს ღმერ­თი. ამით კა­ცობ­რი­ო­ბა უკ­ვე და­შორ­და უფალს. თა­ვი­ან­თი წარ­მოდ­გე­ნის ღმერ­თი აღი­ა­რეს. მა­თი წარ­მოდ­გე­ნით ღმერ­თი აქ­ვე, ცა­ში ცხოვ­რობ­და და ბა­ბი­ლო­ნის გო­დო­ლის მეშ­ვე­ო­ბით მი­წი­ე­რად მო­ი­სურ­ვეს ღმერ­თ­თან მის­ვ­ლა. თა­ნაც, რად­გან ამ დროს საკ­მა­ოდ იყო კა­ცობ­რი­ო­ბა გამ­რავ­ლე­ბუ­ლი, უფალ­მა ინე­ბა, რომ მათ პი­რი არ შე­ეკ­რათ ღმერ­თის წი­ნა­აღ­მ­დეგ. რო­გორც ბიბ­ლია მოგ­ვითხ­რობს, კოშ­კის მშე­ნებ­ლებს უფალ­მა ენე­ბი აურია, მათ ერ­თ­მა­ნე­თის არა ეს­მო­დათ და იძუ­ლე­ბუ­ლე­ბი გახ­დ­ნენ, მშე­ნებ­ლო­ბა შე­ეწყ­ვი­ტათ. ამის შემ­დეგ დე­და­მი­წის სხვა­დას­ხ­ვა მხა­რეს გა­ი­ფან­ტ­ნენ და ერ­თ­მა­ნეთს და­შორ­დ­ნენ, რაც ამ დრომ­დეც ჰქონ­დათ ჩა­ფიქ­რე­ბუ­ლი. სწო­რედ ბა­ბი­ლო­ნის გო­დო­ლის მშე­ნებ­ლო­ბის შეწყ­ვე­ტის, ენა­თა აღ­რე­ვი­სა და დე­და­მი­წის სხვა­დას­ხ­ვა მხა­რეს გა­ნახ­ლე­ბის შემ­დეგ ჩა­ე­ყა­რა სა­ფუძ­ვე­ლი პირ­ვე­ლა­დი ერე­ბის ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბა­საც... ნელ-ნე­ლა ჩა­მო­ყა­ლიბ­და სხვა­დას­ხ­ვა სა­ხელ­მ­წი­ფო. პირ­ვე­ლი იყო ეგ­ვიპ­ტე, სხვა­გან ძი­რი­თა­დად არ­სე­ბობ­და ქა­ლაქი-სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბი. შემ­დეგ უკ­ვე ხდე­ბო­და ამ ქა­ლაქი-სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბის გა­ერ­თი­ა­ნე­ბა არა მა­თი სურ­ვი­ლით, არა­მედ - იძუ­ლე­ბით. რო­დე­საც ერ­თი ქა­ლაქი-სა­ხელ­მ­წი­ფო უფ­რო გაძ­ლი­ერ­დე­ბო­და, ის თა­ვის გარ­შე­მო ტე­რი­ტო­რი­ებს იპყ­რობ­და. ასე შე­იქ­მ­ნა უძ­ვე­ლე­სი - მი­დი­ას, ირა­ნის, ბა­ბი­ლო­ნის ცი­ვი­ლი­ზა­ცი­ე­ბი... რაც შე­ე­ხე­ბა ბერ­ძ­ნულ ცი­ვი­ლი­ზა­ცი­ებს, თით­ქ­მის ბოლომ­დე შე­მორ­ჩა ქა­ლაქ-სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბი, ვიდ­რე ალექ­სან­დ­რე მა­კე­დო­ნელ­მა არ და­იპყ­რო და გა­ა­ერ­თი­ა­ნა არა მარ­ტო ბერ­ძ­ნუ­ლი ქა­ლაქი-სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბი, არა­მედ იმ­დ­რო­ინ­დე­ლი მსოფ­ლი­ოს გან­ვი­თა­რე­ბუ­ლი ნა­წი­ლი. იმ სა­ხელ­მ­წი­ფო­ებ­ში, რომ­ლე­ბიც რამ­დე­ნი­მე ქა­ლაქი-სა­ხელ­მ­წი­ფოს შე­ერ­თე­ბით წარ­მო­იქ­მ­ნენ, ხდე­ბო­და მო­ნარ­ქი­უ­ლი მმარ­თ­ვე­ლო­ბის ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბა. რაც შე­ე­ხე­ბა ბერ­ძ­ნულ ქა­ლაქი-სა­ხელ­მ­წი­ფო­ებს, აქ ვერ ჩა­მო­ყა­ლიბ­და მო­ნარ­ქი­უ­ლი მმარ­თ­ვე­ლო­ბა, რად­გან ქა­ლაქი-სა­ხელ­მ­წი­ფო­ებს თა­ნა­ბა­რი სტა­ტუ­სე­ბი ჰქონ­დათ ერ­თ­მა­ნეთ­თან მი­მარ­თე­ბა­ში. მა­თაც ჰყავ­დათ მმარ­თ­ვე­ლე­ბი, მაგ­რამ მათ შო­რის რა­ღაც კუთხით უფ­რო დე­მოკ­რა­ტი­უ­ლი მმარ­თ­ვე­ლო­ბა არ­სე­ბობ­და. ვი­ცით, რომ ქრის­ტე­შო­ბამ­დე VIII სა­უ­კუ­ნე­ში ჩა­მო­ყა­ლიბ­და რო­მის იმ­პე­რია, რო­მელ­საც თა­ვი­დან რამ­დე­ნი­მე მე­ფე ჰყავ­და. შემ­დეგ მე­ფე­ე­ბი და­ამ­ხვეს და ჩა­მო­ყა­ლიბ­და დე­მოკ­რა­ტი­უ­ლი ანუ ხალ­ხის მმარ­თ­ვე­ლო­ბა, რო­მელ­მაც სა­უ­კუ­ნე­ე­ბი გას­ტა­ნა. მთე­ლი ამ კონ­ტექ­ს­ტი­დან ამო­ვარ­დ­ნი­ლია ის­რა­ე­ლის სა­ხელ­მ­წი­ფო. რო­დე­საც ის­რა­ე­ლი­ა­ნე­ბი ეგ­ვიპ­ტი­დან გა­მო­ვიდ­ნენ, მათ სა­ხელ­მ­წი­ფო მმარ­თ­ვე­ლო­ბა არ შე­უქ­მ­ნი­ათ. აღ­თ­ქ­მუ­ლი ქვეყ­ნის დამ­კ­ვიდ­რე­ბის შემ­დეგ, ადა­მი­ან­თა შო­რის ურ­თი­ერ­თო­ბებს სჯუ­ლი გა­ნა­გებ­და, რო­მელ­საც სამ­ღ­ვ­დე­ლო­ე­ბა ახორ­ცი­ე­ლებ­და, ხო­ლო თუ ის­რა­ე­ლის ქვე­ყა­ნას და­იპყ­რობ­და ესა თუ ის სა­ხელ­მ­წი­ფო, უფა­ლი გა­მო­ა­ჩენ­და ხოლ­მე პი­როვ­ნე­ბას, მსა­ჯუ­ლის სა­ხით, რო­მე­ლიც ის­რა­ელს მტრე­ბის წი­ნა­აღ­მ­დეგ გა­ა­ერ­თი­ა­ნებ­და და ბრძო­ლას გა­უ­მარ­თავ­დ­ნენ დამ­პყ­რობ­ლებს. მსა­ჯუ­ლო­ბა შთა­მო­მავ­ლო­ბით არ გა­და­დი­ო­და. მსა­ჯუ­ლებს არ ჰქონ­დათ ზედ­მე­ტად გა­მორ­ჩე­უ­ლი უფ­ლე­ბე­ბი. ისი­ნი უბ­რა­ლოდ იყ­ვ­ნენ ერის გა­მა­ერ­თი­ა­ნებ­ლე­ბი მტრე­ბის წი­ნა­აღ­მ­დეგ. ის­რა­ელ­ში მსა­ჯულ­თა ხა­ნამ 400 წლის მან­ძილ­ზე გას­ტა­ნა ანუ რო­დე­საც ეგ­ვიპ­ტი­დან გა­მო­ვი­და ის­რა­ე­ლის ერი, უფალ­მა თე­ოკ­რა­ტი­უ­ლი მმარ­თ­ვე­ლო­ბა და­უ­წე­სა მათ - მი­წი­ე­რი მმარ­თ­ვე­ლე­ბი არ ჰყო­ლი­ათ, მა­თი მმარ­თ­ვე­ლი იყო ღმერ­თი. ის­რა­ე­ლის ერი ცდი­ლობ­და, აღეს­რუ­ლე­ბი­ნა საღ­ვ­თო სჯუ­ლი და თუ ვინ­მე სჯულს და­არ­ღ­ვევ­და, ადა­მი­ან­თა შო­რის ურ­თი­ერ­თო­ბას სჯუ­ლის დამ­ც­ველ­ნი, სამ­ღ­ვ­დე­ლო­ე­ბა აგ­ვა­რებ­და. სა­ხელ­მ­წი­ფო მმარ­თ­ვე­ლი ანუ მე­ფე 400 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში არ ჰყო­ლი­ათ. აქე­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ასე­ვე ბიბ­ლი­ის რამ­დე­ნი­მე ად­გი­ლი­დან ჩანს, რომ სა­მე­ფო ხე­ლი­სუფ­ლე­ბა არ არის ღვთის­გან და­წე­სე­ბუ­ლი, თუმ­ცა, მას შემ­დეგ, რაც იმ­პე­რა­ტო­რებ­მა მი­ი­ღეს ქრის­ტი­ა­ნო­ბა, გაჩ­ნ­და აზ­რი, რომ მო­ნარ­ქი­უ­ლი მმარ­თ­ვე­ლო­ბა ღვთის­გან არის და­წე­სე­ბუ­ლი. შემ­დ­გომ­ში, რო­დე­საც ის­რა­ე­ლის ერ­მა მო­ნარ­ქიის დად­გი­ნე­ბა მოს­თხო­ვა სა­მო­ელ წი­ნას­წარ­მეტყ­ველს, სა­მო­ე­ლი გან­რის­ხ­და და შე­ე­წი­ნა­აღ­მ­დე­გა მათ. უფალ­მა სა­მო­ელს უთხ­რა: - მათ მე­ფის დად­გი­ნე­ბა რომ გთხო­ვეს, შენ კი არ აღ­გიდ­გ­ნენ წინ, მე წინ აღ­მიდ­გ­ნე­ნ წინო. ანუ მე­ფის მოთხოვ­ნით ის­რა­ელ­მა ცოდ­ვა ჩა­ი­დი­ნა, თა­ვად ის­რა­ე­ლი­ა­ნე­ბიც ეუბ­ნე­ბი­ან შემ­დ­გომ­ში სა­მო­ელს: - შესთხო­ვე უფალს გვა­პა­ტი­ოს, ჩვენს ცოდ­ვებს ისიც და­ვუ­მა­ტეთ, რომ მე­ფე ვითხო­ვე­თო. რჩე­უ­ლი ერი მე­ფის მოთხოვ­ნას ყვე­ლა­ზე დიდ ცოდ­ვად თვლი­და. ყვე­ლა ერის­თ­ვის, ყვე­ლა­ზე ღვთივ­კურ­თხე­უ­ლი ის სა­ხელ­მ­წი­ფო­ებ­რი­ვი წყო­ბა, ის სა­ე­რო ხელ­სუფ­ლე­ბაა, რო­მელ­საც უფა­ლი უშ­ვებს იმ დროს, რო­დე­საც ვცხოვ­რობთ.

შო­რე­ნა მერ­კ­ვი­ლა­ძე
ბეჭდვა